Schiphol.nl   •   Contact

Home Governance Verslag Raad van Commissarissen A. Toezicht

A. Toezicht
Belangrijkste gebeurtenissen in 2012

2012 was voor Schiphol Group een jaar van grote uitdagingen. Het was een jaar met verschillende gezichten; de maatschappelijke functie van Schiphol Group speelde steeds een centrale rol. In dit verslag licht de Raad van Commissarissen toe hoe hij zijn toezicht heeft vormgegeven en de directie met advies terzijde heeft gestaan. Ook worden de belangrijkste inhoudelijke zaken besproken waarbij de Raad dit jaar betrokken is geweest.

Top Connectivity en Sustainable Performance

Schiphol heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Niet alleen brengt zij Nederland en de Nederlandse reiziger in verbinding met de rest van de wereld, maar ook is Schiphol een cruciale economische motor. Daarom heeft Schiphol als taak het bijdragen aan en bevorderen van de continuïteit, kwaliteit en netwerkontwikkeling van de luchthaven als vitale schakel in de Nederlandse economie. Bij de invulling van die taak streeft Schiphol Group naar continue verbetering van haar faciliterende functie in het belang van multimodaal transport voor reizigers en vracht.

Cruciaal voor het succes van de Mainport is de samenwerking tussen Schiphol Group, KLM en de overheid. Schiphol Group en KLM versterken elkaar. Schiphol Group levert een hoogwaardige luchthaveninfrastructuur die voor een belangrijk deel is ingericht op de hubfunctie; KLM levert het overgrote deel van het bestemmingennetwerk voor de Mainport.

Operationeel verloopt de samenwerking tussen Schiphol en KLM zeer goed. Echter, in de afgelopen periode heeft de relatie op strategisch en commercieel vlak onder druk gestaan. Onderwerpen van discussie waren met name de tarieven die Schiphol in rekening brengt bij airlines, de evaluatie Wet luchtvaart, concurrentie, selectiviteit en de uitbreidingsplannen van Schiphol. Als gevolg van de discussies over selectiviteit is in augustus 2012 op initiatief van de overheid, KLM en Schiphol de Commissie Shared Vision ingesteld onder voorzitterschap van de heer Alders. In de commissie zijn afgevaardigden van de overheid, KLM en Schiphol vertegenwoordigd. Namens Schiphol is de heer Hazewinkel, commissaris bij Schiphol, lid van de commissie. Het onderzoek van de commissie betreft twee onderwerpen: naleving van afspraken die betrekking hebben op selectiviteit, en de toekomstige ontwikkeling van de luchthaven, inclusief bijbehorende tarieven. In december 2012 heeft de commissie een tussenrapportage verstrekt over selectiviteit waarin zij tevens aankondigde haar onderzoek in 2013 voort te zetten.

Net als de commissie en de directie van Schiphol Group meent ook de Raad van Commissarissen dat het cruciaal is dat Schiphol Group en KLM werken aan herstel van vertrouwen. Zo kan de huidige samenwerking verder worden uitgebouwd tot een echt partnerschap om succes uit het verleden ook voor de toekomst te borgen.

De Raad van Commissarissen sluit zich aan bij het standpunt van de Commissie Shared Vision dat de overheid een belangrijke taak heeft bij het succes van de Mainport. De overheid schept de voorwaarden. Het betreft allereerst een eenduidig beleid door de verschillende ministeries. De Luchtvaartnota stelt voor Schiphol verschillende doelen, waarbij het ondersteunen van het hubnetwerk cruciaal is. Ook wordt, in het belang van de reiziger, het nut van concurrentie erkend. De overheid stelt verder eisen aan rendement en aan financiële zelfstandigheid van Schiphol Group. Hiervoor is het zaak dat de economische regulering duidelijke kaders schept die uitvoerbaar en toekomstbestendig zijn. Tegelijkertijd wordt Schiphol geacht vanuit haar maatschappelijke rol de reiziger zo goed mogelijk te bedienen. Daar hoort bij dat de wensen van belangrijke luchtvaartmaatschappijen zo goed mogelijk worden vervuld, terwijl Schiphol ook zelfstandig het belang van de Mainport als geheel moet kunnen wegen.

In 2012 is Schiphol net als altijd veelvuldig in het nieuws geweest. Dit bevestigt de maatschappelijke rol die de onderneming in Nederland heeft. Hoewel Schiphol vaak positief in het nieuws was, waren er ook kritische geluiden. Die gaan met name over de relatie tussen Schiphol Group en de luchtvaartmaatschappijen. De Raad van Commissarissen weegt deze kritische geluiden zorgvuldig.

Samenvattend ziet de Raad van Commissarissen dat de rol van Schiphol Group vanuit haar maatschappelijke functie onlosmakelijk verbonden is met KLM en de overheid. Alleen als alle drie de partijen hun bijdrage leveren en samenwerken, zal het succes van de Mainport ook in de toekomst kunnen worden voortgezet.

Excellent Visit Value en Competitive Marketplace

In 2012 heeft Schiphol samen met haar partners op operationeel gebied goede resultaten geboekt. Na de forse stijging van de verkeer- en vervoercijfers in 2011, is ook in het afgelopen jaar het aantal reizigers op Schiphol toegenomen. Dat veroorzaakte, zeker in de zomermaanden, druk op de operatie van Schiphol. Door zeer goede operationele samenwerking met KLM en sectorpartners is de kwaliteit van dienstverlening aan zowel de Nederlandse als de overstappende reizigers in goede banen geleid en is 2012 het beste operationele jaar tot nu toe te noemen.

De Raad van Commissarissen is ook trots op de Schiphol-medewerkers. De raad juicht toe dat het kantoorpersoneel van Schiphol in de zomermaanden de medewerkers in de terminal heeft geholpen als service-assistenten. Hieruit blijkt een grote betrokkenheid bij de operationele processen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor de medewerkers die in de winter de landingsbanen sneeuwvrij houden.

Schiphol Group heeft als belangrijk doel een concurrerende marktplaats te ontwikkelen, zowel voor de luchthaven als voor de regio Schiphol. De opkomende concurrentie van luchthavens in het Midden-Oosten en Turkije maken dat het succes van Schiphol steeds minder vanzelfsprekend is. De veranderende wereld is ook zichtbaar in de hele sector, waar nieuwe luchtvaartmaatschappijen het speelveld veranderen. Niet alleen neemt de concurrentie van lowcostmaatschappijen toe, ook is te zien dat vooral airlines uit het Midden-Oosten hun operatie in Europa steeds verder uitbreiden en de markt met steeds grotere vliegtuigen bedienen.

De voortdurende economische crisis heeft in 2012 ook de luchtvaart weer hard geraakt. Niet alleen is dit zichtbaar in het vertrouwen en de bestedingsruimte van overheden, bedrijven en reizigers, ook staan de luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol vliegen onder druk door de slechte economische omstandigheden en de hoge brandstofprijzen. Dit maakt dat Schiphol er al een aantal jaar voor kiest een passend havengeldbeleid te voeren dat rekening houdt met de uitdagende omstandigheden waarin de luchtvaartmaatschappijen opereren. Om die reden heeft de directie in 2012 ook een gematigd en gefaseerd voorstel voor investeringen in de komende jaren opgesteld, dat door de Raad van Commissarissen is goedgekeurd. Dit langetermijninvesteringsplan is een programma van investeringen die maken dat Schiphol in de toekomst een hoogwaardige Mainport kan blijven. De Raad van Commissarissen ondersteunt de aanpak van de directie bij het opstellen van deze toekomstplannen, waarbij modulair en in scenario’s wordt gerekend.

Bij het maken van de plannen worden de financiële belangen van de luchtvaartmaatschappijen op Schiphol vanzelfsprekend meegewogen. Echter, Schiphol heeft ook een eigen verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat er voldoende wordt geïnvesteerd in de verbetering van de kwaliteit en de vergroting van de capaciteit om de groei in passagiersaantallen en grotere toestellen te faciliteren. De investeringen zijn gebaseerd op de verwachte groei in de luchtvaart. Als eerste onderdeel van het langetermijninvesteringsplan heeft de Raad van Commissarissen in 2012 de investering voor Centrale Security Non Schengen goedgekeurd. Dit project is onder meer ingegeven door de steeds stringentere Europese regelgeving op het gebied van security.

In het belang van de reiziger is uitbreiding van de luchthaven noodzakelijk, maar altijd dienen de randvoorwaarden daarvoor duidelijk te zijn. Om besluiten te kunnen nemen over aanzienlijke investeringen is het noodzakelijk dat Schiphol duidelijkheid heeft over het economisch reguleringskader en over rendementseisen van onze aandeelhouders. Ook de gevolgen van investeringen voor de havengelden waren in 2012 een belangrijk thema in de gesprekken met zowel de overheid als KLM en andere luchtvaartmaatschappen. Daarbij is het voor de continuïteit van de Mainport van groot belang dat Schiphol zelfstandig financierbaar blijft en haar credit rating behoudt.

Overige onderwerpen
  • In 2012 heeft Schiphol haar strategisch planningsproces enigszins aangepast door naast een vijfjarenplan ook een driejarenplan te presenteren. In augustus 2012 heeft de Raad van Commissarissen het vijfjaren Strategic Plan 2013-2017 inclusief het investment & finance plan besproken en goedgekeurd. In december is het driejaren Tactical Plan 2013-2015 inclusief het budget 2013 besproken en goedgekeurd. Het budget bevatte onder andere een sensitiviteitsanalyse voor diverse onzekerheden zoals passagiersaantallen, vastgoedontwikkeling en de uitkomst van de evaluatie van de Wet luchtvaart.
  • In de zomer van 2012 hebben twee extra vergaderingen van de Raad van Commissarissen plaatsgevonden om het langetermijninvesteringsplan, het aangepaste en gefaseerde investeringsprogramma en de evaluatie van de Wet luchtvaart te bespreken. Ook zijn de ontwikkelingen rond de Commissie Shared Vision besproken.
  • In april en oktober hebben strategiedagen plaatsgevonden: de Raad van Commissarissen heeft toen met de directie gesproken over Schiphol Group in bredere context en over ontwikkelingen op de lange termijn. In beide vergaderingen heeft Schiphols internationale strategie aandacht gekregen. Onderwerp van gesprek was de verhouding tussen de aandacht voor Mainport Schiphol enerzijds en de internationale activiteiten anderzijds.
  • Verder heeft de Raad van Commissarissen via zijn Auditcommissie de (interne) risicomanagementsystemen en de belangrijkste risico’s waar Schiphol Group mee wordt geconfronteerd, besproken. De Raad van Commissarissen onderschrijft en steunt het interne risicobeheersingssysteem (zoals beschreven in het Risicomanagement deel van dit verslag). Ook heeft de Raad van Commissarissen in oktober stilgestaan bij risicomanagement. De risk appetite ten aanzien van onder meer buitenlandse activiteiten is aan de orde geweest en er is gekeken naar de mogelijke samenloop en accumulatie van verschillende risico’s. Met de directie concludeert de Raad van Commissarissen dat de risico’s die resteren na genomen beheersmaatregelen in de laatste jaren zijn toegenomen.
  • Verantwoord ondernemen is een integraal onderdeel van de strategie van Schiphol. Corporate Responsibility was daarom in 2012 vanzelfsprekend een belangrijk punt op de agenda van de Raad van Commissarissen. De Raad van Commissarissen is zeer te spreken over de voortgang die Schiphol maakt op het gebied van CR, zowel voor wat betreft strategische onderwerpen als het bewustzijn binnen de organisatie.
  • De Raad van Commissarissen heeft tijdens diverse vergaderingen met de directie gesproken over de verhouding met de aandeelhouders van Schiphol. Dat betrof onder meer de evaluatie van de Wet luchtvaart, eisen aangaande rendement, beleid met betrekking tot havengelden, het beloningsbeleid en de benoeming van nieuwe en de herbenoeming van zittende directieleden.
  • In december 2012 is de Management Letter van de externe accountant met de Auditcommissie besproken. Daarbij was onder meer aandacht voor ICT-processen en voor naleving van processen bij bedrijfsonderdelen die derden uitvoeren.

Financiële rapportage

Maandelijks heeft de Raad van Commissarissen van de directie rapportages ontvangen, waarin de actuele resultaten werden vergeleken met het budget 2012, de jaarverwachting 2012 en de resultaten van 2011. Ook is hierover in de gezamenlijke vergaderingen gesproken. Onderwerpen die onder meer aan de orde kwamen, waren de ontwikkeling van de operationele en commerciële resultaten en kosten, de ontwikkeling van verkeer- en vervoercijfers en de impact daarvan op het budget, de rendementsontwikkeling alsmede de financiering en liquiditeitspositie van de onderneming.

Gelet op de moeilijke economische omstandigheden, heeft de Raad van Commissarissen nauwlettend gekeken naar het effect van de resultaatontwikkeling, de balansverhoudingen en de vermogenspositie op de kredietwaardigheid van de onderneming. De Raad stelt met tevredenheid vast dat ook in 2012 de credit ratings van Standard & Poor’s en Moody’s zijn gehandhaafd. In 2012 is op basis van een funding plan bepaald hoe de financiering van de onderneming nu en in de toekomst kan worden veiliggesteld.

In 2012 is Schiphol met Aéroports de Paris een vastgoedsamenwerking aangegaan. Bij de beraadslaging en besluitvorming over de transactie is rekening gehouden met de dubbele rol van de heer Graff, toen hij zowel commissaris bij Schiphol als President van Aéroports de Paris was. Ook in het algemeen is er aandacht voor de dubbele functie van de heer Graff (en zijn opvolger) bij onder meer het bespreken van concurrentiegevoelige informatie en projecten waar de belangen van Aéroports de Paris niet direct parallel lopen. Er hebben zich voor het overige geen transacties voorgedaan waarbij tegenstrijdige belangen van bestuurders, commissarissen, aandeelhouders en/of externe accountant speelden of spelen die van materiële betekenis zijn voor de vennootschap en/of de betreffende bestuurders, commissarissen, aandeelhouders en/of externe accountant.

Centrale Ondernemingsraad

De Raad van Commissarissen, de directie en de Centrale Ondernemingsraad (COR) hebben in 2012 onder meer gesproken over vraagstukken rondom de evaluatie van de Wet luchtvaart en het langetermijninvesteringsplan. Leden van de Raad van Commissarissen zijn bij drie van de vijf overlegvergaderingen van de bestuurder met de COR aanwezig geweest. De leden van de Raad van Commissarissen hebben deze bijeenkomsten steeds als constructief en informatief ervaren en gewaardeerd.